Een onderzoek onder honden

Er zijn al veel wetenschappelijke onderzoeken gedaan naar het geluk van honden, wat ze nodig hebben en wat ze als kiespijn in hun leven kunnen missen. Er wordt in veel literatuur gesproken over de 5 vrijheden, een begrip wat vaak gebruikt wordt bij het definiëren van dierenwelzijn, de 5 vrijheden zijn:

  1. vrij van dorst, honger en onjuiste voeding;
  2. vrij van fysiek en thermaal ongerief;
  3. vrij van pijn, verwonding en ziektes;
  4. vrij van angst en chronische stress;
  5. vrij om hun natuurlijke gedrag te vertonen.

We besloten dat het tijd werd een onderzoek doen naar de ervaringen van de (lijdende) onderwerpen zelf. Een breed onderzoek naar wensen, eisen, teleurstellingen en invulling van het dagelijkse bestaan. We noemen geen namen van de honden in de gepubliceerde teksten, om te voorkomen dat de ondervraagde honden worden geconfronteerd met hun wellicht negatieve of kritische feedback.

Ons onderzoek heeft zich beperkt tot de honden in en uit Bosnië. We hebben daar een ruim netwerk en voldoende honden welke kunnen worden betrokken in het onderzoek. De interviews vonden plaats op straat, in een asiel of opvang, in huis en een enkele keer op een vuilnisbelt. Er zijn geen kosten gemaakt voor het afnemen van de interviews, de interviewers stelde hun eigen lunch ter beschikking aan ondervraagden. Van iedere categorie zijn er 30 honden ondervraagd gedurende een jaar. Het onderzoek heeft plaatsgevonden over de periode 2013-2014.

De categorieën van ondervraagde honden worden als volgt verdeeld:

categorie A – straathond in Bosnië

categorie B – asielhond in Bosnië(bron asiel Orasje)

categorie C – hond in gemeenteasiel of dodingsstation in Bosnië

categorie D – huishond in Bosnië

categorie E – huishond in Nederland(hond oorspronkelijk uit Bosnië)

De interviews zijn afgenomen en verwerkt door Suze Steenbergen-Andringa en Fred Steenbergen.

20150426onderzoek onder honden


De volgende vragen hebben wij voorgelegd aan de honden:

Vraag 1: Geef je leven een cijfer tussen 0 en 10

Vraag 2: Wat is de kwaliteit van jouw relatie met de mens?

Vraag 3: Heb je voordat je thuisloos raakte oorspronkelijk een eigenaar gehad?

Vraag 4: Wat zou je willen veranderen aan je leven?

Vraag 5: Wat is je mooiste herinnering?

20150426onderzoek onder honden straatpup


Vraag 1: Geef je leven een cijfer tussen 0 en 10

Waarbij 0 staat voor een hels bestaan vol pijn en angst en een 10 voor uitmuntend zonder zorgen en onbeperkte toegang tot alles wat je hartje begeert. Het lijkt een vreemd begin en eerder een vraag voor een eindconclusie, maar wij vonden het een mooie opening. Het geeft een direct beeld van het geluk of het ontbreken daarvan.

Opmerking met betrekking tot het resultaat: bij het stellen van deze vraag werd het zeer duidelijk dat het antwoord voor sommige honden moeilijk te beantwoorden was, het was namelijk het moment wat het bepaalde. Aangezien de dagen nogal van elkaar verschilden voor bijvoorbeeld straathonden moesten zij echt hun uiterste best doen om in een gemiddelde score te denken.

Hierbij dan ook een gemiddelde per categorie:

categorie Astraathond in Bosnië5
categorie Basielhond in Bosnië7
categorie Chond in dodingsstation of gemeenteasiel in Bosnië2
categorie Dhuishond in Bosnië6
categorie Ehuishond in Nederland(hond oorspronkelijk uit Bosnië)8,5

Opvallend is dat het cijfer van een asielhond in Bosnië een ruime voldoende scoort. Duidelijk werd tijdens de interviews dat veel honden niet weten wat een huis inhoudt, dus dat het asiel al een prima manier is om het leven door te brengen. Waarbij structureel werd aangegeven dat sommige verblijven te wensen over lieten, dat de kou in de winter en de hitte in de zomer soms moeilijk was en dat er zo nu en dan wat honger was door gebrek aan voeding. Maar over het algemeen waren de ondervraagde honden tevreden over het leven in het asiel. Let op, het betreft hier alleen de honden in het asiel van Orasje!

Feedback op vraag door straathond:

“Mijn dag bestaat uit het zoeken naar eten. Dat is eigenlijk mijn belangrijkste taak. Meestal doe ik het alleen, maar soms word ik vergezeld, vooral door de wat jongere honden, die kunnen wel wat hulp gebruiken. Prima hoor, maar ze moeten niet teveel gaan zeuren. Afgelopen zomer werd ik door een auto aangereden, ik had last van mijn poot, dan heb je wel een uitdaging, want ik kan niet zomaar een paar dagen vrij nemen. Ik zal toch voor eten moeten zorgen. Het leek mij verstandig zoveel mogelijk in het centrum te blijven, het is daar druk, maar er is veel relatief veel voedsel. Je staat er dan toch alleen voor. Ik heb eerder wel relaties gehad, maar ik ben zo snel uitgekeken op zo’n teefje, ik heb ook overal kinderen rondlopen. Veel ken ik er niet, ik heb er ook niet zoveel behoefte aan, heb al genoeg aan mijn hoofd. In de winter zoek ik vooral de warmte op bij gebouwen, warm water voorzieningen en auto’s die nog warm zijn van het rijden. Maar dat het koud wordt is een feit. In de zomer is er vaak te weinig water met de hitte. Maar afgelopen jaar was er vooral veel te veel water, er waren flinke overstromingen. Ik heb veel van mijn maatjes zien verdrinken, die beelden vergeet ik nooit meer”.

Feedback op vraag door Asielhond(Orasje):20150426onderzoek onder honden broodpap

“We hebben het hier prima. Het is alleen een beetje druk, en er is altijd herrie. Je kunt niet even een moment voor jezelf pakken. Vaak als ik net even lig te slapen, begint er weer iemand te roepen omdat ze wat zien of honger hebben. Dan schrik ik wakker. Eigenlijk slaap ik nooit echt heel erg goed. Maar het is hier veilig, dat is ook wel fijn. En we krijgen meestal twee maal per dag eten. Soms saaie brokken, maar soms ook lekkere warme vette broodpap met van alles er door. Smullen is dat. Vaak zegt de mens die het brengt sorry voor de bak met broodpap, maar dat snap ik niet, want het is veel lekkerder dan die saaie rot brokken, er zitten restjes vlees en pizza in, echt lekker. Een paar uur per dag mogen we los rennen op de velden van het asiel. Lekker spelen met de anderen. Er zitten er ook een paar tussen die mij mateloos irriteren, gelukkig rennen die los op andere momenten, scheelt weer een hoop gebakkelei. Maar we mogen niet klagen, nou ja, als ik toch nog iets mag noemen; stro. Goed bedoeld hoor, maar het wordt soms nat van de regen, en dan lig ik in mijn hok te schuilen voor het rotweer en is die stro zeiknat, daar heb ik zo’n hekel aan. Oh ja, ik wil nog even zeggen dat in de mensen lief vind die voor ons zorgen!”.


Vraag 2: Wat is de kwaliteit van jouw relatie met de mens?

Waarbij 0 staat voor bijzonder slecht/grote angst voor de mens en een 10 voor een echte band gebaseerd op vertrouwen en wederzijds respect.

Opmerking met betrekking tot het resultaat: bij het stellen van deze vraag werd het zeer duidelijk dat ondanks de onafhankelijke aard van het leven van de straathond er een grote afhankelijkheid is van de mens. Soms is het onduidelijk of een hond een eigenaar heeft. Bij een eigenaar gaan we er vanuit dat de hond een onderkomen heeft en structureel wordt verzorgd. Straathonden is dus een zeer breed begrip, soms zijn het zogenaamde gemeenschapshonden, deze worden verzorgd door mensen in de buurt. De honden hebben dan meestal geen reden om van locatie te wisselen. Het resulteert dus in een gemiddelde, waar de gemeenschapshond een relatief hoog cijfer geeft, en de verwilderde honden vooral spreken van angst.

Hierbij dan ook een gemiddelde per categorie:

categorie Astraathond in Bosnië4
categorie Basielhond in Bosnië8
categorie Chond in dodingstation of gemeenteasiel in Bosnië2
categorie Dhuishond in Bosnië5
categorie Ehuishond in Nederland(hond oorspronkelijk uit Bosnië)8

Feedback op vraag door hond in dodingstation of gemeenteasiel:

“Ik zit zelf in een asiel in het bos. Ze noemen het Praca. Er is hier eigenlijk nauwelijks verzorging, we zien bijna nooit iemand. We zitten in een hok, het wordt niet schoongemaakt dus je kunt je wel bedenken hoe het er hier uitziet. Vies! Ik ben zelf een tijdje geleden gevangen toen ik niets vermoedend op straat liep. Ik ben eerder gevangen, maar toen ben ik na een operatie en een oormerkje in mijn oor weer teruggezet in mijn bekende gebied. Dat was wel best, want ik kreeg een paar dagen lekker te eten na de operatie. Maar je mist je straatje toch na een paar dagen. Toen ik de tweede keer werd gevangen voelde ik dat het anders was, het voelde dreigend. Ze waren heel erg hardhandig en mijn oormerk werd uit mijn oor getrokken, dat deed ontzettend zeer. We krijgen nauwelijks eten of drinken, veel honden hier huilen en blaffen de hele dag in de hoop dat iemand ze hoort. Heel soms komen er aardige mensen, maar die filmen vooral en maken foto’s, geven ons een bakje voer en water en daarna laten ze ons weer aan ons lot over. Dat snap ik eerlijk gezegd niet zo. Ze kunnen ons er toch ook uitlaten? Maar goed, ik vertrouw mensen niet meer, ik heb weinig tot geen positieve ervaring met mensen, in ieder geval niet voor de lange termijn”.

20150426onderzoek onder honden doding

Feedback op vraag door huishond in Bosnië, hond A.:

“Ik woon binnen, word dagelijks gekamd en gebadderd. Op zich wel fijn, maar soms word ik ook een klein beetje moe van dat getut. Ik ben een hond, maar volgens mijn baasje meer een soort accessoire. Er was hier eerst een ander klein hondje, maar die is weg, geen idee waarom. Ik vond het eerst wel gezellig, maar mijn baasje zei dat ik misschien zelf maar baby’s moest krijgen. Ik weet niet zo goed wat dat betekent, we wachten het af”.

Feedback op vraag door huishond in Bosnië, hond B.:

“Ik heb het niet zo heel erg naar mijn zin. Ik heb een hok en zit aan de ketting. Het is de bedoeling dat ik mensen weg jaag van het terrein, maar daar heb ik de energie niet voor. Soms kost het mij moeite op te staan, mijn lijf doet dan zeer. Bovendien krijg ik niet altijd genoeg water en voer om echt mijn best te kunnen blijven doen. Ik probeer wel eens de ketting door te bijten, maar ik hou geen tand over op deze manier. Dus ik heb het opgegeven en slaap het grootste deel van de dag. Er is hier ook bijna nooit iemand, dus ik heb niet zoveel aanspraak. Soms vang ik een rat, maar ik vind ze eerlijk gezegd niet zo lekker smaken. Ik eet ze alleen als ik echt honger heb”.


Vraag 3: Heb je voordat je thuisloos raakte oorspronkelijk een eigenaar gehad?

Deze vraag laten wij zien in percentages. De categorieën D en E hebben wij bewust niet meegenomen in de metingen. Wij willen honden in een thuissituatie liever niet confronteren met hun verleden, wij zijn van mening dat het nu voor deze honden belangrijker is.

Opmerking met betrekking tot het resultaat: bij het uitwerken van de resultaten, werd het duidelijk dat het overgrote deel van de honden uit een huiselijke situatie komen. De honden hebben dus eerder een eigenaar gehad. Opvallend was dat de honden veelvuldig tijdens hun pubertijd op straat terecht zijn gekomen, waardoor het weer duidelijk wordt dat eigenaren vaak impulsief een hond aanschaffen en na een puppytijd tot de conclusie komen dat ze niet langer behoefte hebben aan een hond of onverantwoordelijk omgaan met hun hond. Wanneer een hond in het asiel terecht komt heeft deze geluk, meestal nemen eigenaren geen moeite om een asiel te benaderen. Maar veel honden eindigen in een gemeenteasiel, een plek waar een hond absoluut niet thuishoort.

Hierbij dan ook de percentages per categorie:

20150426onderzoek onder honden percentages exhuishond


Vraag 4: Wat zou je willen veranderen aan je leven?

Op de vraag wat de honden zouden willen veranderen aan hun leven bleken de antwoorden verrassend veel overeenkomsten te tonen. We hebben ze dan ook gereduceerd tot een top 5:

  • Meer veiligheid en genegenheid
  • Minder stress
  • Meer beweging
  • Meer invloed op eten en drinken
  • Meer vrijheid

Opmerking met betrekking tot het resultaat: Er is een zeer duidelijk verschil te zien tussen de antwoorden van de huishond in Nederland en de hond in een dodingsstation, dat zal u niet verbazen. De extremen zijn echter wel schokkend en tonen duidelijk aan wat de mentale gevolgen zijn van de opsluiting zonder adequate verzorging.

20150426onderzoek onder honden percentages veranderen

Feedback op vraag door hond in dodingsstation of gemeenteasiel:

“Ik vond het een moeilijke vraag omdat ik moet denken over dingen waar ik geen invloed op heb, dat maakt mij verdrietig. Ik wil het er verder liever niet over hebben”.

Feedback op vraag door huishond in Nederland(hond oorspronkelijk uit Bosnië):

Sommige mensen zullen misschien opkijken als ik zeg dat ik stress heb in huis. Maar vooral toen ik net in Nederland was had ik een beetje moeite te wennen aan het nieuwe leven. Je zit binnen, er komen mensen in huis die ik niet ken, waarvan ik niet weet of ik ze kan vertrouwen. Er zijn geluiden, apparaten, ander eten en zelfs het water smaakt anders. Ik wen er heus wel aan, maar het kost gewoon tijd en soms weet ik het even niet meer. Gelukkig heeft mijn baasje veel geduld en geven ze mij de ruimte om mezelf af en toe even terug te trekken. Ze hebben een soort hokje neergezet, met een deken er in en een deken er overheen. Daar kruip ik dan in weg en dan slaap ik een hoop. Dat helpt enorm, daarna voel ik me dan alweer beter. Maar het is hard werken, ook al lijkt het alleen maar geweldig allemaal, ik vind het soms best wel pittig. Je merkt ook dat mensen het niet altijd snappen, zeker mensen die mij niet goed kennen. En ik vind ook dat sommige Nederlandse honden echt onbeschoft zijn, die snappen niet dat ik ruimte nodig heb, ook niet als ik het uitschreeuw. Gelukkig ken ik inmiddels de meeste honden binnen ons gebied en weet ik wat ik kan verwachten, mijn baas loopt een blokje om als we er eentje zie waar ik het niet mee kan vinden, dat scheelt weer adrenaline. Ik weet dat ik niet mag klagen, dat ik het beter heb als voorheen, maar ik moet gewoon erg wennen“.


Vraag 5: Wat is je mooiste herinnering?

Om het onderzoek op een positieve wijze af te sluiten, vroegen we alle honden hun mooiste herinnering of ervaring te delen.

20150426onderzoek onder honden straatFeedback op vraag door straathond in Bosnië:

“Mijn mooiste herinnering, poeh, daar vraag je me wat. Ik heb een bijzonder bestaan, in vrijheid maar soms ook met beperkingen. Ik weet wel dat alle mooie herinneringen te maken hebben met eten. Dat is voor mij het allerbelangrijkste. Ik weet nog heel goed dat er een keer noodweer uitbrak op het moment dat de vismarkt stond in het centrum. Veel honden komen op de markt af, je weet nooit wat er aan het eind van de dag allemaal ligt. De dag dat het noodweer werd, moesten de mensen met man en macht de spullen inpakken en weg, het was echt afschuwelijk slecht weer. Alleen veel mensen namen niet de moeite hun handelswaar allemaal in te pakken en lieten ongelofelijk veel verse vis achter. Dat was voor ons echt een werelddag. We hebben met tientallen honden heerlijk staan smikkelen van de enorme hoeveelheid vis die er nog was. We kregen het niet eens op, tot tevredenheid van de katten die stonden te wachten op de restjes. Ja, ik denk dat dat het mooiste is wat ik ooit heb meegemaakt. Het was zo fijn, dat ik de regen en de wind niet eens voelde”.

Feedback op vraag door asielhond in Bosnië:

“Mijn leven kabbelt voort, er zijn eigenlijk niet zoveel uitschieters. Het is allemaal tamelijk saai te noemen, maar ook wel weer fijn omdat we exact weten waar we aan toe zijn. Ik denk dat het moment dat ik vanaf de straat meegenomen werd naar het asiel de mooiste herinnering was. Of misschien niets eens het meenemen zelf, maar een aantal dagen daarna. 20150426onderzoek onder honden asielHet moment dat ik besefte dat ik veilig was en dat er voor mij werd gezorgd. Er blijft altijd een lichte angst dat het op een dag voorbij is en ik weer voor mezelf moet zorgen. Maar voorlopig geniet ik er van!”.

 

Feedback op vraag door hond in dodingsstation of gemeenteasiel:

Soms komen er mensen die wel aardig zijn en ons eten geven, voor mij zijn dat de hoogtepunten in mijn donkere en zware bestaan. Ik zou het verder niet weten, sorry

Feedback op vraag door huishond in Bosnië:

Als het kind thuiskomt van school, dat is iedere dag feest. Dan gaan we spelen en geniet ik volop. Ik kan haar vertrouwen en heb veel plezier met haar, dat is voor mij iedere dag een hoogtepunt!

Feedback op vraag door huishond in Nederland(hond oorspronkelijk uit Bosnië):

Het moment dat ik mij realiseerde dat ik mocht blijven, dat mijn baas echt voor de volle 100% voor mij koos, ik voelde gewoon een verandering. Eerst twijfelden ze nog, en keken ze of er misschien iemand anders beter was voor mij, maar toen het ze duidelijk werd dat niemand beter voor mij kon zorgen dan zij zelf, toen leek er wel een enorme last van mij af te vallen. Een hele opluchting. Vanaf dat moment werd alles nog beter en nog mooier. Ik heb het gevoel dat ik op het moment van het doorhakken van de knoop opnieuw werd geboren!”


Een woord van de onderzoekers:

Wij danken alle honden voor hun medewerking. We zijn ons bewust van de soms confronterende vragen. Momenten van verdriet en vreugde tijdens de gesprekken wisselden elkaar in hoog tempo af. We hebben respect voor hun incasseringsvermogen, hun constante overlevingsdrang en hun zoektocht naar een beter bestaan, maar ook de acceptatie van het lot.

Honden zijn bijzondere wezens, als onderzoekers zijn wij blij en trots dat ze ons een kijkje hebben gegund in hun dagelijkse bestaan. We hopen met dit onderzoek een beter beeld te hebben geschetst van dat waar de honden dagelijks mee te maken hebben, zonder de honden tekort te doen.

En hoe nu verder? Want er zijn genoeg opmerkingen in het onderzoek, die vragen om actie. Zoals de honden in het dodingstation, die geen toekomst hebben, en de tijd tot het einde uitzitten in ellende.

We hebben een aantal concrete actiepunten uitgezet bij Stichting Dierenopvang Bosnië(SDB), de stichting is sinds 2002 actief en heeft een groot netwerk. Zij is dan ook het aangewezen orgaan om iets te ondernemen.

Als eerste vinden wij educatie voor kinderen, eigenaren en professionals het belangrijkste. Het is overduidelijk dat als mensen zich meer bewust zijn van de verantwoordelijkheden die een hond met zich meebrengt, misschien minder mensen overgaan tot een impulsaankoop, verwaarlozing of het dumpen van een hond. Maar ook professionals als asielbeheerders en dierenartsen hebben informatie nodig om de dieren beter te kunnen verzorgen. SDB zet zich in voor educatie op scholen, voorlichting aan eigenaren en gratis sterilisatie van hun honden, en traint dierenartsen en verzorgers. Dat sluit dus aan bij een aantal knelpunten.

Het volledig opheffen van dodingsstations en/of gemeenteasielen is een utopie. Maar SDB voert in samenwerking met een tweetal andere organisaties gesprekken met overheden, teneinde tot een humane en lange termijn oplossing te komen voor een zwerfdierenpopulatie welke voor overlast zorgt in een gebied. Het structureel ruimen van dieren heeft uiteindelijk een averechts effect. Met feiten en cijfers worden de partijen aangezet onderzoek te doen naar de bron van de populatie, en die, samen met de partners, aan te pakken.

En voor de honden in het asiel van Orasje wordt constant gezocht naar verbetering. De feedback van het stro wordt meegenomen. We hebben de verzorgers laten weten zich minder zorgen te maken over de broodpap, en de waardering voor hun goede zorgen dag in dag uit is uitgesproken!

We zijn ons bewust dat het overgrote deel van de honden in Nederland het enorm getroffen hebben met hun verhuizing. Maar we weten ook dat er altijd ruimte is voor verbetering. Nieuwe inzichten, leuke lezingen en informatieve websites staan op een rijtje op www.zwerfdieren.com onder links. De huishonden in Nederland, oorspronkelijk uit Bosnië, waren wel unaniem dankbaar voor hun nieuwe kans in een land vol mogelijkheden, zij beseften zich dat er meer honden waren die deze kans niet zouden krijgen.

Wij willen afsluiten met een groot gebaar van respect naar alle dierenliefhebbers in Bosnië die zich dagelijks inzetten voor de dieren. Een taak alleen weggelegd voor mensen met doorzettingsvermogen en een enorme voorraad liefde en toewijding.

KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA

Voor meer informatie over het werk van Stichting Dierenopvang Bosnië kunt u kijken op www.zwerfdieren.com